ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසි භාවය පරීක්ෂණ අධ්‍යයන මාර්ගෝපදේශය

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පළමු වැසියන් වන්නේ ලෝකයේ පැරණිතම අඛණ්ඩ සංස්කෘතීන් සහ සම්ප්‍රදායන් ඇති ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාවයි. ඓතිහාසික වශයෙන්, ආදිවාසී ජනතාව ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රධාන භූමියෙන් සහ ටැස්මේනියාවෙන් පැමිණේ. පුරාවිද්‍යාත්මක වාර්තා අනුව ආදිවාසී ජනතාව වසර 65,000 ත් 40,000 ත් අතර කාලයකට පෙර ඕස්ට්‍රේලියාවට පැමිණි බව පෙන්නුම් කරයි; කෙසේ වෙතත්, ආදිවාසී ජනතාව විශ්වාස කරන්නේ ඔවුන් මෙම භූමියේ නිර්මාණ කතාවලට කේන්ද්‍රීය වන බවත්, ඔවුන්ගේ නිර්මාණ කතා කාලය ආරම්භයත් සමඟ ආරම්භ වන බවත්ය. ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාව ක්වීන්ස්ලන්තයේ උතුරු කෙළවර සහ පැපුවා නිව්ගිනියාව අතර දූපත් වලින් පැමිණේ.

ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාවට අදටත් ඔවුන්ට මඟ පෙන්වන පැරණි විශ්වාස සහ සම්ප්‍රදායන් ඇත. ඔවුන්ට භූමිය සමඟ ගැඹුරු සම්බන්ධතාවයක් ඇති අතර, එය ඔවුන්ගේ කතා, කලාව සහ නැටුම් තුළින් ප්‍රකාශ වේ. ආදිවාසී සංස්කෘතීන් විවිධ වන අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික අනන්‍යතාවයේ වැදගත් කොටසකි.

යුරෝපීය ජනාවාසකරණය ආරම්භ වූයේ 1788 ජනවාරි 26 වන දින මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පැමිණි 'පළමු බලඇණිය' (First Fleet) ලෙස හැඳින්වූ පළමු වරදකරුවන් රැගත් නැව් 11 පැමිණීමත් සමඟය.

මෙකල බ්‍රිතාන්‍ය නීති කටුක වූ අතර සිරගෙවල්වලට ඔවුන්ගේ අපරාධ සඳහා සිරගත කරන ලද විශාල පිරිසක් රඳවා තබා ගැනීමට නොහැකි විය. මෙම ගැටලුව කළමනාකරණය කිරීම සඳහා, බ්‍රිතාන්‍ය රජය ලෝකයේ අනෙක් පැත්තට වරදකරුවන් ප්‍රවාහනය කිරීමට තීරණය කළේය: නව නිව් සවුත් වේල්ස් යටත් විජිතයට.

නිව් සවුත් වේල්ස් යටත් විජිතයේ පළමු ආණ්ඩුකාරවරයා වූයේ කපිතාන් ආතර් ෆිලිප් ය. යටත් විජිතය නොනැසී පැවති අතර, තවත් වරදකරුවන් සහ නිදහස් පදිංචිකරුවන් පැමිණීමත් සමඟ එය වර්ධනය වී දියුණු විය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවල තවත් යටත් විජිත පිහිටුවන ලදී.

පළමු නිදහස් පදිංචිකරුවන් මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙන් සහ අයර්ලන්තයෙන් පැමිණියහ. මෙම බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත උරුමය ඕස්ට්‍රේලියාවේ මෑත ඉතිහාසය, සංස්කෘතිය සහ දේශපාලනය කෙරෙහි ප්‍රධාන බලපෑමක් ඇති කර තිබේ.

1851 දී, නිව් සවුත් වේල්ස් සහ වික්ටෝරියා යටත් විජිතවල රත්‍රන් සොයා ගැනීමත් සමඟ 'රන් ආකර උන්මාදයක්' ආරම්භ විය. වසර 10 ක් තුළ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනගහනය දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි විය.

1901 දී, වෙනම යටත් විජිත ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (Commonwealth of Australia) නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රාන්ත සම්මේලනයකට එක්සත් කරන ලදී. අපගේ ජාතික පාර්ලිමේන්තුව, ආණ්ඩුව සහ මහාධිකරණය ඇතුළු අපගේ ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන නව ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පිහිටුවන ලද්දේ මෙම කාලයේදීය.

1901 දී ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනගහනය මිලියන හතරක් පමණ විය. මෙම සංඛ්‍යාවට ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාව ඇතුළත් නොවූයේ, 1967 දී ජනමත විචාරණයකින් පසුව ඔවුන් ඕස්ට්‍රේලියානු ජනගහනයේ නිල ඇස්තමේන්තුවලට ඇතුළත් කරන තෙක්ය.

20 වන සියවසේ පළමු භාගය පුරාම සංක්‍රමණ මට්ටම් ඉහළ ගොස් පහත වැටුණි. බ්‍රිතාන්‍ය සංක්‍රමණිකයන් මෙහි පදිංචි වීමට ක්‍රියාකාරීව දිරිමත් කිරීමේ වැඩසටහන් තිබූ අතර බොහෝ දෙනෙක් එසේ කළහ.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව, යුරෝපයේ මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවකට තම මව්බිම් අතහැර යාමට සිදු වූ විට, බ්‍රිතාන්‍ය නොවන සංක්‍රමණ රැල්ලක් පැමිණියේය. යුරෝපීයයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් නව ජීවිතයක් ගොඩනඟා ගැනීමට ඕස්ට්‍රේලියාවට පැමිණියහ.

මෑත වසරවලදී, අපගේ සංක්‍රමණ සහ සරණාගත වැඩසටහන් ලොව පුරා සිටින මිනිසුන් ඕස්ට්‍රේලියාවට ගෙනැවිත් ඇත. මිනිසුන් මෙහි පැමිණියේ පවුලේ අය සමඟ එකතු වීමට, නව ජීවිතයක් ආරම්භ කිරීමට හෝ දරිද්‍රතාවයෙන්, යුද්ධයෙන් හෝ පීඩාවෙන් මිදීමටය.

පසුගිය සියවස් දෙක තුළ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනගහනයේ විවිධත්වය වැඩි වී තිබේ. මෙම විවිධ හා සශ්‍රීක සමාජය ලෝකය සමඟ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සම්බන්ධතාවය වැඩි දියුණු කරයි. ඕස්ට්‍රේලියානු ජනතාවගේ විවිධත්වය අප සමරන අතරම, එකමුතු හා ඒකාබද්ධ ජාතියක් ගොඩනැගීමට ද අපි ඉලක්ක කරමු.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික භාෂාව ඉංග්‍රීසි වේ. එය අපගේ ජාතික අනන්‍යතාවයේ කොටසකි. ඕස්ට්‍රේලියානු වටිනාකම් වලට අනුකූලව, සංක්‍රමණිකයන් ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජයට සහභාගී වීමට උපකාර කිරීම සඳහා ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගෙන භාවිතා කළ යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජීවත් වීමට සහ වැඩ කිරීමට උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගැනීම සඳහා ඉංග්‍රීසියෙන් සන්නිවේදනය කිරීම වැදගත් වේ.

වෙනත් භාෂා ද අගය කරනු ලැබේ, එයට 100 කට අධික සුවිශේෂී ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී භාෂා ඇතුළත් වේ.

ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය යනු ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ වල සම්මේලනයකි. ප්‍රාන්ත හයක් සහ ප්‍රධාන භූමි බලප්‍රදේශ දෙකක් ඇත. කැන්බරා ඕස්ට්‍රේලියාවේ අගනුවර වන අතර, සෑම ප්‍රාන්තයකටම සහ ප්‍රධාන භූමි බලප්‍රදේශයකටම තමන්ගේම අගනුවරක් ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රාන්ත

නිව් සවුත් වේල්ස්

නිව් සවුත් වේල්ස් යනු බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පිහිටුවන ලද පළමු යටත් විජිතයයි. සිඩ්නි යනු නිව් සවුත් වේල්ස් හි අගනුවර වන අතර එය ජාතියේ විශාලතම නගරයයි. සිඩ්නි වරාය පාලම සහ ඔපෙරා හවුස් ජාතික සංකේත වේ.

වික්ටෝරියා

වික්ටෝරියා යනු ප්‍රධාන භූමි ප්‍රාන්තවලින් කුඩාම ප්‍රාන්තයයි. වික්ටෝරියා හි අගනුවර මෙල්බර්න් වේ. වික්ටෝරියාවේ බොහෝ අගනා ගොඩනැගිලි 1850 ගණන්වල රන් ආකර උන්මාදයෙන් නිර්මාණය වූ ධනයෙන් ගොඩනගන ලදී. වික්ටෝරියා හි සංකේත අතර මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, අපෝස්තුළුවරුන් 12 දෙනා සහ රාජකීය ප්‍රදර්ශන ගොඩනැගිල්ල ඇතුළත් වේ.

ක්වීන්ස්ලන්තය

ක්වීන්ස්ලන්තය දෙවන විශාලතම ප්‍රාන්තයයි. ක්වීන්ස්ලන්තයේ අගනුවර බ්‍රිස්බේන් වේ. ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත් ප්‍රාන්තයට උතුරින් පිහිටා ඇති අතර ලෝක ප්‍රසිද්ධ මහා බාධක පරය එහි නැගෙනහිර වෙරළ තීරය දිගේ දිව යයි. ක්වීන්ස්ලන්තයේ නිවර්තන වැසි වනාන්තර, සෞම්‍ය වෙරළබඩ ප්‍රදේශ සහ බොහෝ විට වියළි අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශ ඇත.

බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව

බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව විශාලතම ප්‍රාන්තයයි. පර්ත් යනු බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ අගනුවරයි. ප්‍රාන්තයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශය බොහෝ දුරට කාන්තාර වන අතර නිරිතදිග ප්‍රදේශය සරුසාර කෘෂිකාර්මික සහ වයින් වගා කරන ප්‍රදේශයකි. ප්‍රාන්තය බොහෝ විශාල පතල් ව්‍යාපෘති වල නිවහන වේ. බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංකේත අතර නිංගලූ වෙරළ, මාග්‍රට් ගඟ සහ කිම්බර්ලි කලාපය ඇතුළත් වේ.

දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාව

දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවට රළු වෙරළ තීරයක් සහ බොහෝ ප්‍රසිද්ධ වයින් කලාප ඇත. අගනුවර වන ඇඩිලේඩ් හි අගනා යටත් විජිත ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ බොහෝ උදාහරණ ඇත. දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංකේත අතර බැරොසා නිම්නය සහ ෆ්ලින්ඩර්ස් කඳුවැටි ඇතුළත් වේ.

ටැස්මේනියාව

ටැස්මේනියාව යනු බාස් සමුද්‍ර සන්ධිය මගින් ප්‍රධාන භූමියෙන් වෙන් වූ කුඩාම ප්‍රාන්තයයි. ටැස්මේනියාවේ අගනුවර හෝබාර්ට් වේ. දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවල නොකිලිටි වනගත භූ දර්ශන ඇත. ටැස්මේනියානු සංකේත අතර ක්‍රේඩ්ල් කන්ද, පෝට් ආතර් සහ බේ ඔෆ් ෆයර්ස් ඇතුළත් වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ බලප්‍රදේශ

ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවර බලප්‍රදේශය

ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවර බලප්‍රදේශය සිඩ්නි සහ මෙල්බර්න් අතර පිහිටා ඇත. එය ජාතියේ අගනුවර වන කැන්බරා හි නිවහනයි. පාර්ලිමේන්තු මන්දිරය සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ මහාධිකරණය ඇතුළු ජාතික ආයතන කිහිපයක් කැන්බරා හි පිහිටා ඇත.

උතුරු බලප්‍රදේශය

උතුරු බලප්‍රදේශයේ උතුරේ නිවර්තන පරිසරයක් සහ දකුණේ වියළි රතු කාන්තාරයක් ඇත. ඩාවින් අගනුවරයි. උතුරු බලප්‍රදේශයේ සංකේත අතර උලුරු, කටා ජුටා සහ කිංග්ස් කැනියොන් ඇතුළත් වේ.

රටට පිළිගැනීම (Welcome to Country) සහ රට පිළිගැනීම (Acknowledgement of Country) පිළිබඳ චාරිත්‍ර

'Welcome to Country' යනු ප්‍රදේශයේ ආදිවාසී හෝ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී භාරකරුවෙකු විසින් සිදු කරනු ලබන සංස්කෘතික පිළිවෙතක් වන අතර, අමුත්තන් ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික භූමියට පිළිගනී. මෙය සාම්ප්‍රදායිකව සිදු කරනු ලැබුවේ අමුත්තන්ට එම භූමියේ ගත කරන කාලය තුළ ආරක්ෂිත සහ සුරක්ෂිත ගමනක් ඇති බව සහතික කිරීම සඳහා ය. 'Welcome to Country' ගීත, නැටුම්, දුම් ගැසීමේ උත්සව හෝ සාම්ප්‍රදායික භාෂාවෙන් හෝ ඉංග්‍රීසියෙන් කරන කතා ඇතුළු බොහෝ ආකාරවලින් සිදු විය හැකිය. 'Welcome to Country' සාමාන්‍යයෙන් උත්සවයක් විවෘත කිරීමේ කටයුතුවල පළමු අයිතමය වේ.

'Acknowledgement of Country' යනු රැස්වීම ආදිවාසී හෝ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී භූමියක පැවැත්වෙන බව හඳුනා ගැනීමට; සාම්ප්‍රදායික භාරකරුවන්ට, විශේෂයෙන් අතීත සහ වර්තමාන වැඩිහිටියන්ට ගෞරව දැක්වීමට; සහ රැස්වීමට සහභාගී වන ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාවට ගෞරව දැක්වීමට අවස්ථාවකි.

'Acknowledgement of Country' සාමාන්‍යයෙන් රැස්වීම් සහ උත්සවවල පිළිගැනීමේ සහ නිවේදන (Welcome and Housekeeping) කොටසක් ලෙස ලබා දෙනු ලැබේ. ඕනෑම කෙනෙකුට 'Acknowledgement of Country' එකක් ලබා දිය හැකිය. රැස්වීම්/උත්සව වලදී, මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරනු ලබන්නේ සභාපති හෝ උත්සව මෙහෙයවන්නා විසිනි.

මෙම පිළිවෙත් සිදු කරනු ලබන්නේ ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාවට ගෞරව දැක්වීම සඳහා ය.

ඕස්ට්‍රේලියානු දිනය (Australia Day)

සෑම වසරකම ජනවාරි 26 වන දින, අපි ඕස්ට්‍රේලියානු දිනය සමරමු. ඕස්ට්‍රේලියානු දිනය ඕස්ට්‍රේලියාවේ සෑම ප්‍රාන්තයකම සහ බලප්‍රදේශයකම රජයේ නිවාඩු දිනයකි. එය 1788 දී මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පළමු බලඇණිය පැමිණීමේ සංවත්සරයයි. ඕස්ට්‍රේලියානු දිනයේදී, ඕස්ට්‍රේලියාව පුරා ප්‍රජාවන් අපගේ ඉතිහාසය සහ අපගේ හවුල් ජයග්‍රහණ සඳහා දායක වූ පුද්ගලයින් ගැන මෙනෙහි කරති. එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ විශාලතම වාර්ෂික රජයේ නිවාඩු දිනයයි. ඕස්ට්‍රේලියානු දිනය යනු අපගේ සමකාලීන හා ගතික ජාතියට සෑම ඕස්ට්‍රේලියානුවෙකුම දක්වන දායකත්වය පිළිගැනීම සහ සැමරීමයි: අපගේ ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාවගෙන් — ඔවුන් වසර 65,000 ක් පමණ මෙහි සිට ඇත — පරම්පරා ගණනාවක් මෙහි ජීවත් වූවන් දක්වා, සහ ලෝකයේ සෑම අස්සක් මුල්ලකින්ම පැමිණ අපේ රට නිවහන කරගත් අය දක්වා. ඕස්ට්‍රේලියානු දිනය විශේෂ පුරවැසිභාවය පිළිබඳ උත්සව ඇතුළුව ඕස්ට්‍රේලියාව පුරා සිදුවීම් වලින් සනිටුහන් වේ. ඕස්ට්‍රේලියානු දින සැමරුම් අතරතුර, අගමැති කැන්බරා හි වසරේ ඕස්ට්‍රේලියානු සම්මාන ප්‍රකාශයට පත් කරයි.

ඇන්සැක් දිනය (Anzac Day)

ඇන්සැක් දිනය සෑම වසරකම අප්‍රේල් 25 වන දින සමරනු ලැබේ. ඇන්සැක් දිනය නම් කර ඇත්තේ පළමු ලෝක යුද්ධ සමයේදී 1915 අප්‍රේල් 25 වන දින තුර්කියේ ගලිපොලි වෙත ගොඩබට ඕස්ට්‍රේලියානු සහ නවසීලන්ත හමුදා බලකාය (Australian and New Zealand Army Corps) අනුවය. ඇන්සැක් දිනය යනු යුද්ධ, ගැටුම් සහ සාම සාධක මෙහෙයුම් වලදී සේවය කර මියගිය සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ගේ පරිත්‍යාගය අප සිහිපත් කරන ගාම්භීර දිනයකි. අපි සියලුම සෙබළුන්ගේ සහ සෙබළියන්ගේ ධෛර්යය සහ කැපවීම ද අගය කරන අතර යුද්ධයේ විවිධ අර්ථයන් ගැන මෙනෙහි කරමු.

ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ධජය අපගේ ජාතියේ නිල ධජයයි. නිල වශයෙන් පිළිගත් සහ ප්‍රජාව තුළ ප්‍රදර්ශනය කළ හැකි අනෙකුත් ධජ අතර ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසී ධජය සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ධජය ඇතුළත් වේ.

ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ධජය

ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ධජය නිල්, සුදු සහ රතු ය. • එක්සත් රාජධානියේ ධජය වන 'යුනියන් ජැක්' (Union Jack) ඉහළ වම් කෙළවරේ ඇත. එය අපගේ බ්‍රිතාන්‍ය ජනාවාසකරණයේ ඉතිහාසය සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අපට උරුම වූ නීති සහ ආයතන නියෝජනය කරයි. • පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය තාරකාව යුනියන් ජැක් යටතේ ඇත. මෙම තාරකාවට කොන් හතක් ඇති අතර, සෑම කොනක්ම ප්‍රාන්ත හයෙන් එකක් සහ බලප්‍රදේශ සඳහා එක් කොනක් නියෝජනය කරයි. • දකුණු පස ඇති දක්ෂිණ කුරුසය (Southern Cross), දකුණු අහසේ දැකිය හැකි තරු සමූහයකි.

ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසී ධජය

ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසී ධජය කළු, රතු සහ කහ ය. • ඉහළ භාගය කළු වන අතර එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආදිවාසී ජනතාව නියෝජනය කරයි. • පහළ භාගය රතු වන අතර එය චාරිත්‍රානුකූල වැදගත්කමක් ඇති පෘථිවිය නියෝජනය කරයි. • කහ කවය සූර්යයා නියෝජනය කරයි.

ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ධජය

ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ධජය කොළ, නිල්, කළු සහ සුදු ය. • කොළ පැහැති තීරු භූමිය නියෝජනය කරයි. • මධ්‍යයේ ඇති නිල් පුවරුව මුහුද නියෝජනය කරයි. • කළු රේඛා ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසී ජනතාව නියෝජනය කරයි. • මධ්‍යයේ ඇති සුදු නර්තන ශිල්පියාගේ හිස් පළඳනාව සියලුම ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත්වාසීන් සඳහා සංකේතයකි. • සුදු තාරකාවේ කොන් ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධියේ දූපත් සමූහයන් නියෝජනය කරන අතර සුදු වර්ණය සාමය සංකේතවත් කරයි.

ඕස්ට්‍රේලියාවට අපගේ ජාතියේ අනන්‍යතාවය නියෝජනය කරන වැදගත් සංකේත කිහිපයක් ඇත.

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය ලාංඡනය

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය ලාංඡනය ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ නිල සංකේතයයි. එය අපගේ ජාතික එකමුතුකම නියෝජනය කරයි. එය ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ අධිකාරිය සහ දේපළ හඳුනා ගනී. මධ්‍යයේ ඇති පලිහ ප්‍රාන්ත හය සහ සම්මේලනය නියෝජනය කරයි. කැන්ගරුවෙකු සහ එමුවෙකු දෙපසින් පලිහට ආධාර කරයි. දෙදෙනාම දේශීය ඕස්ට්‍රේලියානු සතුන්ය. රන් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය තාරකාවක් පලිහට ඉහළින් පිහිටා ඇත. පසුබිම ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික පුෂ්පය වන ගෝල්ඩන් වොට්ල් (golden wattle - රන් වattle) වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික පුෂ්පය

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික පුෂ්පය ගෝල්ඩන් වොට්ල් (golden wattle - රන් වattle) වේ. මෙම කුඩා ගස ප්‍රධාන වශයෙන් ගිනිකොනදිග ඕස්ට්‍රේලියාවේ වර්ධනය වේ. එය දීප්තිමත් කොළ පැහැති පත්‍ර සහ වසන්තයේ දී බොහෝ රන්වන් කහ මල් ඇත. ඕස්ට්‍රේලියාවේ සෑම ප්‍රාන්තයකටම සහ බලප්‍රදේශයකටම තමන්ගේම මල් ලාංඡනයක් ද ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික වර්ණ

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික වර්ණ කොළ සහ රන්වන් වේ—ගෝල්ඩන් වොට්ල් (golden wattle - රන් වattle) හි වර්ණ. අපගේ ජාතික ක්‍රීඩා කණ්ඩායම්වල නිල ඇඳුම් සාමාන්‍යයෙන් කොළ සහ රන්වන් වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික මැණික

ඕපල් යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික මැණිකයි. ආදිවාසී පුරාවෘත්තයට අනුව, දේදුන්නක් පෘථිවිය ස්පර්ශ කර ඕපල් වල වර්ණ නිර්මාණය කළේය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආණ්ඩු ක්‍රමය පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි.

මෙම ක්‍රමයේ කොටසක් ලෙස, ආණ්ඩුවේ බලය ලැබෙන්නේ ඕස්ට්‍රේලියානු ජනතාවගෙනි, මන්ද ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් පාර්ලිමේන්තුවේ ඔවුන් නියෝජනය කිරීමට පුද්ගලයින් සඳහා ඡන්දය දෙන බැවිනි. පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජිතයින් ඔවුන් ගන්නා තීරණ සඳහා මැතිවරණ හරහා ජනතාවට වගකිව යුතුය.

නීතියේ ආධිපත්‍යය (Rule of Law)

සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන් නීතිය යටතේ සමාන වේ. නීතියේ ආධිපත්‍යය යනු කිසිදු පුද්ගලයෙකු, කණ්ඩායමක් හෝ ආගමික නීතියක් නීතියට ඉහළින් නොමැති බවයි. ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රජාව තුළ බලතල දරන පුද්ගලයින් ඇතුළුව සියලු දෙනා ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට අවනත විය යුතුය. මෙයට ආණ්ඩු, ප්‍රජා සහ ආගමික නායකයින් මෙන්ම ව්‍යාපාරිකයින් සහ පොලීසිය ද ඇතුළත් වේ.

සාමකාමීව ජීවත් වීම

ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ස්ථාවර ආණ්ඩු ක්‍රමයක් සහිත සාමකාමී රටක ජීවත් වීම ගැන ආඩම්බර වෙති. ඕස්ට්‍රේලියානුවන් විශ්වාස කරන්නේ වෙනස සාකච්ඡා, සාමකාමී ඒත්තු ගැන්වීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලිය තුළින් සිදු විය යුතු බවයි. පුද්ගලයෙකුගේ මනස හෝ නීතිය වෙනස් කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස අපි ප්‍රචණ්ඩත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරමු.

පසුබිම නොසලකා සියලු පුද්ගලයින්ට ගරු කිරීම

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමය පදනම් වී ඇත්තේ සෑම පුද්ගලයෙකුටම, ඔවුන්ගේ පසුබිම කුමක් වුවත්, ඕස්ට්‍රේලියානු නීතිය යටතේ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාවය ඇති බවට වන මූලධර්මය මතය. සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ඔවුන්ගේ ජාතිය, උපන් රට, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ලිංගික දිශානතිය, විවාහක තත්ත්වය, වයස, ආබාධිතභාවය, උරුමය, සංස්කෘතිය, දේශපාලනය, ධනය හෝ ආගම නොසලකා එකිනෙකාට ගෞරවයෙන් හා අභිමානයෙන් සැලකිය යුතුයැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

කතා කිරීමේ නිදහස සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස

කතා කිරීමේ නිදහස මූලික ඕස්ට්‍රේලියානු වටිනාකමක් වන අතර අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයට පදනම් වේ. කතා කිරීමේ නිදහස යනු මිනිසුන්ට තමන් සිතන දේ පැවසීමට සහ ලිවීමට සහ තම අදහස් අන් අය සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට හැකි බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, මිනිසුන්ට රජය විවේචනය කිරීමට, රජයේ තීරණවලට එරෙහිව සාමකාමීව විරෝධය පෑමට සහ නීති වෙනස් කිරීමට උද්ඝෝෂණ කිරීමට හැකිය, සෑම විටම ඔවුන් ඕස්ට්‍රේලියානු නීතිවලට අවනත වන තාක් කල්. අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස යනු මිනිසුන්ට කලාව, චිත්‍රපට, සංගීතය සහ සාහිත්‍යය ඇතුළුව තම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට හැකි බවයි. සමාජීය හෝ දේශපාලන සාකච්ඡා සඳහා පොදු හෝ පෞද්ගලික ස්ථානවල රැස්වීමට මිනිසුන්ට නිදහස තිබේ. සෑම විටම, කතා කිරීමේ නිදහස සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස යෙදවීමේදී පවා, ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට අවනත විය යුතුය. අපි අනෙක් මිනිසුන්ගේ කතා කිරීමේ නිදහසට සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට ද ගරු කළ යුතුය.

සංගමයේ නිදහස

සංගමයේ නිදහස යනු පොදු අරමුණු හඹා යාම සඳහා සංගම් පිහිටුවීමට සහ ඒවාට සම්බන්ධ වීමට ඇති අයිතියයි. උදාහරණයක් ලෙස, ඕස්ට්‍රේලියාවේ මිනිසුන්ට දේශපාලන පක්ෂයක්, වෘත්තීය සමිතියක්, ආගමික, සංස්කෘතික හෝ සමාජ කණ්ඩායමක් වැනි ඕනෑම නීත්‍යානුකූල සංවිධානයකට බැඳීමට නිදහස තිබේ. මිනිසුන්ට සම්බන්ධ නොවී සිටීමට ද තීරණය කළ හැකි අතර, එසේ කිරීමට බල කළ නොහැක.

රජයේ ක්‍රියාවකට හෝ සංවිධානයකට එරෙහිව විරෝධය දැක්වීම සඳහා ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ට අන් අය සමඟ එක්රැස් විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සෑම විටම, ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට අවනත විය යුතුය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ එවැනි රැස්වීම් සාමකාමී විය යුතු අතර, කිසිදු පුද්ගලයෙකුට තුවාල සිදු නොකළ යුතු අතර දේපළවලට හානි නොකළ යුතු බවයි.

ආගමික නිදහස

ඕස්ට්‍රේලියාවට ජුදා-ක්‍රිස්තියානි උරුමයක් ඇති අතර, බොහෝ ඕස්ට්‍රේලියානුවන් තමන් කිතුනුවන් ලෙස විස්තර කරන නමුත්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සියලුම ප්‍රධාන ආගම්වලට අයත් මිනිසුන් සිටිති. ඕස්ට්‍රේලියාවේ සුබ සිකුරාදා, පාස්කු ඉරිදා සහ නත්තල් දිනය වැනි ක්‍රිස්තියානි දිනවල රජයේ නිවාඩු දින ඇත. රජය සහ නීතිය සියලුම පුරවැසියන්ට, ඔවුන්ගේ ආගම හෝ විශ්වාසයන් කුමක් වුවත්, සමානව සලකයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ රජය ලෞකික වන අතර, එයින් අදහස් වන්නේ එය පල්ලිවලින් හෝ වෙනත් ආගමික ආයතනවලින් වෙන්ව ක්‍රියාත්මක වන බවයි. ඕස්ට්‍රේලියාවට නිල ජාතික ආගමක් නොමැත. ඕස්ට්‍රේලියාවේ මිනිසුන්ට තමන් කැමති ඕනෑම ආගමක් අනුගමනය කිරීමට නිදහස තිබේ. ඔවුන්ට ආගමක් අනුගමනය නොකිරීමට ද තෝරා ගත හැකිය. සෑම විටම, ආගමික පිළිවෙත්වල යෙදීමේදී පවා, ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට අවනත විය යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියානු නීතියක් සහ ආගමික පිළිවෙතක් අතර ගැටුමක් ඇති විට, ඕස්ට්‍රේලියානු නීතිය බල පැවැත්වේ.

නීතිය යටතේ සමානාත්මතාවය

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, සියලු දෙනා නීතිය යටතේ සමාන වේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ නීතිය සියලු දෙනාටම එකම ආකාරයකින් අදාළ වන බවයි, ඔවුන්ගේ පසුබිම හෝ පෞද්ගලික තත්වයන් කුමක් වුවත්. ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීති මගින් පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ජාතිය, ආබාධිතභාවය හෝ වයස නිසා වෙනස් ලෙස නොසලකන බව සහතික කරයි.

සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සඳහා සමාන අයිතිවාසිකම්

ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සැමට සමාන අයිතිවාසිකම් සහ අවස්ථා විශ්වාස කරති. පුද්ගලයින් අසාධාරණ ලෙස සැලකීමෙන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා විවිධ වෙනස්කම් කිරීම්-විරෝධී නීති පවතී. මෙම නීති මගින් පුද්ගලයෙකුගේ ලක්ෂණ නොසලකා රැකියා, නිවාස, අධ්‍යාපනය සහ සේවාවන් සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක් සහතික කරයි.

පිරිමින් සහ කාන්තාවන් අතර සමානාත්මතාවය

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පිරිමින්ට සහ කාන්තාවන්ට සමාන අයිතිවාසිකම් ඇත. පුද්ගලයෙකුට ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය නිසා වෙනස් කොට සැලකීම නීතියට පටහැනි ය. පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙපිරිසටම අධ්‍යාපනය සහ රැකියාව හැදෑරීමට, රජයට සහභාගී වීමට සහ තමන් කැමති පරිදි ආගම ඇදහීමට අයිතියක් ඇත.

වගකීම් — ඔබ ඕස්ට්‍රේලියාවට ලබා දෙන දේ

• ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට කීකරු වන්න
• ෆෙඩරල් සහ ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ මැතිවරණවලදී සහ ජනමත විචාරණයකදී ඡන්දය දෙන්න
• අවශ්‍යතාවය ඇති වුවහොත් ඕස්ට්‍රේලියාව ආරක්ෂා කරන්න
• එසේ කිරීමට කැඳවනු ලැබුවහොත් ජූරි සභිකයෙකු ලෙස සේවය කරන්න

වරප්‍රසාද — ඕස්ට්‍රේලියාව ඔබට ලබා දෙන දේ

• ෆෙඩරල් සහ ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ මැතිවරණවලදී සහ ජනමත විචාරණයකදී ඡන්දය දෙන්න
• විදේශයන්හි උපත ලබන දරුවන් පරම්පරාවෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් වීමට ඉල්ලුම් කරන්න
• ඕස්ට්‍රේලියානු රාජ්‍ය සේවයේ හෝ ඕස්ට්‍රේලියානු ආරක්ෂක බලකායේ රැකියාවක් සඳහා ඉල්ලුම් කරන්න
• පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වීමට උත්සාහ කරන්න
• ඕස්ට්‍රේලියානු විදේශ ගමන් බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කර නිදහසේ ඕස්ට්‍රේලියාවට නැවත ඇතුළු වන්න
• විදේශයක සිටින විට ඕස්ට්‍රේලියානු නිලධාරියෙකුගෙන් කොන්සියුලර් සහාය ඉල්ලා සිටින්න

වගකීම්

ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට කීකරු වන්න

ආණ්ඩුවේ අපගේ නියෝජිතයින් සාමකාමී, නිදහස් හා ආරක්ෂිත සමාජයක් පවත්වා ගැනීමට සහ අපගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමට නීති සම්පාදනය කරයි. සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිටින අනෙකුත් පුද්ගලයින් ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිවලට අවනත විය යුතුය.

ෆෙඩරල් සහ ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ මැතිවරණවලදී සහ ජනමත විචාරණයකදී ඡන්දය දීම

ඡන්දය දීම යනු වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් සඳහා වැදගත් වගකීමක්, අයිතියක් සහ වරප්‍රසාදයකි. වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් සඳහා ෆෙඩරල් සහ ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ මැතිවරණවලදී සහ ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම සඳහා වන ඡන්ද විමසීමක් වන ජනමත විචාරණයකදී ඡන්දය දීම වගකීමකි. මෙය කිරීමෙන්, ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට ඕස්ට්‍රේලියාව පාලනය කරන ආකාරය පිළිබඳව අදහස් දැක්වීමට සහ එහි අනාගතයට දායක වීමට අවස්ථාව ලැබේ. ෆෙඩරල් සහ ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ මැතිවරණවලදී ඡන්දය දීම අනිවාර්ය වේ. සමහර ප්‍රාන්තවල පළාත් පාලන මැතිවරණවලදී ඡන්දය දීම අනිවාර්ය නොවනු ඇත. ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ වැඩි විස්තර 3 වන කොටස, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආණ්ඩුව සහ නීතිය තුළ සොයාගත හැකිය.

අවශ්‍යතාවය ඇති වුවහොත් ඕස්ට්‍රේලියාව ආරක්ෂා කරන්න

ඕස්ට්‍රේලියානු ආරක්ෂක බලකායේ සේවය ස්වේච්ඡාවෙන් සිදු වුවද, ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ගේ වගකීමක් වන්නේ අවශ්‍යතාවය ඇති වුවහොත් ඕස්ට්‍රේලියාව ආරක්ෂා කිරීමයි. අවශ්‍ය නම් ජාතිය සහ එහි ජීවන ක්‍රමය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් එකට එකතු වීමට කැපවීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

එසේ කිරීමට කැඳවනු ලැබුවහොත් ජූරි සභිකයෙකු ලෙස සේවය කරන්න

ජූරි සේවය, ඉල්ලා සිටියහොත්, වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් සඳහා වගකීමකි. ජූරි සභාවක් යනු අධිකරණ නඩුවක සාක්ෂිවලට සවන් දී පුද්ගලයෙකු වරදකරු ද නිවැරදිකරු ද යන්න තීරණය කරන සාමාන්‍ය ඕස්ට්‍රේලියානු පිරිමින් සහ කාන්තාවන්ගෙන් සැදුම්ලත් කණ්ඩායමකි. ඡන්ද නාම ලේඛනයේ සිටින ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් ජූරි සභාවක සේවය කිරීමට කැඳවිය හැකිය. ජූරි සේවය අධිකරණ පද්ධතිය විවෘත හා සාධාරණ බව සහතික කිරීමට උපකාරී වේ.

වරප්‍රසාද

ඕස්ට්‍රේලියානු රාජ්‍ය සේවයේ සහ ඕස්ට්‍රේලියානු ආරක්ෂක බලකායේ රැකියාවක් සඳහා ඉල්ලුම් කරන්න

ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසිභාවයේ වරප්‍රසාදයක් වන්නේ ඕස්ට්‍රේලියානු රාජ්‍ය සේවයේ රැකියාවක් සඳහා ඉල්ලුම් කිරීම සහ ඕස්ට්‍රේලියානු රජය සඳහා වැඩ කිරීමයි, උදාහරණයක් ලෙස, සේවා ඕස්ට්‍රේලියාවේ (Services Australia) හෝ ඕස්ට්‍රේලියානු බදු කාර්යාලයේ (ATO). ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට ඕස්ට්‍රේලියානු ආරක්ෂක බලකායේ (හමුදාව, නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව) රැකියාවක් සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට ද අයිතියක් ඇත.

පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වීමට උත්සාහ කරන්න

වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි, සහ ද්විත්ව පුරවැසියන් නොවන ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට ෆෙඩරල්, ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ මට්ටමින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වීමට උත්සාහ කළ හැකිය. ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවක සේවය කිරීම ගෞරවයක් සහ බරපතල වගකීමකි.

ඕස්ට්‍රේලියානු විදේශ ගමන් බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කර නිදහසේ ඕස්ට්‍රේලියාවට නැවත ඇතුළු වන්න

ඔබ ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියෙකු වූ විට, ඔබට ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිදහසේ ජීවත් වීමට අයිතියක් ඇත. ඔබට ඕස්ට්‍රේලියානු විදේශ ගමන් බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට ද වරප්‍රසාදයක් ඇත. ඔබ ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියෙකු ලෙස විදේශගත වුවහොත්, වීසා බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය නොවී ඕස්ට්‍රේලියාවට ආපසු යාමට ඔබට නිදහස තිබේ.

විදේශයක සිටින විට ඕස්ට්‍රේලියානු නිලධාරියෙකුගෙන් කොන්සියුලර් සහාය ඉල්ලා සිටින්න

බොහෝ රටවල, ඕස්ට්‍රේලියාවට තානාපති කාර්යාලයක්, මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයක් හෝ කොන්සල් කාර්යාලයක් ඇත. ඔබ විදේශයක සිටින විට, අවශ්‍යතා ඇති අවස්ථාවලදී ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ නිලධාරියෙකුගෙන් උපකාර ඉල්ලා සිටිය හැකිය. මෙයට සිවිල් නොසන්සුන්තා සහ ස්වාභාවික විපත් වැනි හදිසි අවස්ථා ඇතුළත් වේ. ඕස්ට්‍රේලියානු නිලධාරීන්ට හදිසි විදේශ ගමන් බලපත්‍රයක් නිකුත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් විදේශයන්හි සිටින ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට උපකාර කළ හැකි අතර, අනතුරක්, බරපතල රෝගාබාධයක් හෝ මරණයක් සිදු වූ විට උපදෙස් සහ සහාය ලබා දිය හැකිය. වෙනත් රටක සිටින විට, ඔබ එම රටේ නීතිවලට අවනත විය යුතුය.

විදේශයන්හි උපත ලබන දරුවන් පරම්පරාවෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් වීමට ඉල්ලුම් කරන්න

ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට තම විදේශයන්හි උපත ලබන දරුවා පරම්පරාවෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියෙකු වීමට ඉල්ලුම් කළ හැකිය.

ඕස්ට්‍රේලියාව සියලුම පුරවැසියන් සමාජයට සක්‍රීයව සහභාගී වීමට දිරිමත් කරයි. සක්‍රීය පුරවැසියන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ අනාගතය හැඩගැස්වීමේ වගකීම සහ වරප්‍රසාදය භාර ගනී. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබට අසල්වැසි සහ ප්‍රාදේශීය ප්‍රජා සංවිධානවලට සම්බන්ධ විය හැකිය, සමාජ හා ප්‍රජා සේවාවන් කිරීමට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය හැකිය, කලා හෝ සංස්කෘතික සංවිධානයකට සම්බන්ධ විය හැකිය, සහ දේශපාලන ජීවිතයට සක්‍රීයව සහභාගී විය හැකිය.

බදු ගෙවීම ඔබ ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රජාවට සෘජුවම දායක වන තවත් වැදගත් ක්‍රමයක් වන අතර එය නීතියෙන් අවශ්‍ය වේ. ඔබ රැකියාවකින්, ව්‍යාපාරයකින් හෝ ආයෝජනයකින් උපයන මුදලින් බදු ගෙවනු ලබන අතර, එය ATO (ඕස්ට්‍රේලියානු බදු කාර්යාලය) විසින් එකතු කරනු ලැබේ. බොහෝ භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා ද බදු ඇත. ATO සියලුම පුරවැසියන්ට නිවැරදි බදු ප්‍රමාණය ගෙවීමට ඔවුන්ගේ බදු අයිතිවාසිකම් සහ වගකීම් පිළිබඳව දැනුවත් බව සහතික කිරීමට කටයුතු කරයි. ඕස්ට්‍රේලියානුවන් භුක්ති විඳින බොහෝ ප්‍රතිලාභ බදු හරහා හැකි වේ. රජය විසින් අරමුදල් සපයන සෞඛ්‍ය සේවා සහ අධ්‍යාපනය, ආරක්ෂාව, මාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග සහ සමාජ ආරක්ෂණය ඇතුළු සේවාවන් සඳහා බදු වැය කරනු ලැබේ. වැඩ කිරීමෙන් සහ බදු ගෙවීමෙන්, ඔබ මෙම වැදගත් සේවාවන් ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රජාවට ලබා දීමට රජයට සහාය වේ. ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ ආණ්ඩු සහ පළාත් පාලන ආයතන ද සේවා සඳහා ගෙවීමට බදු එකතු කරයි. මෙම සේවාවන් ඕස්ට්‍රේලියාව අද පවතින සාමකාමී සහ සශ්‍රීක රට බවට පත් කිරීමට උපකාරී වේ.

ඡන්දය දීම

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි පුරවැසියන් ෆෙඩරල්, ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ මැතිවරණ සහ ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් පිළිබඳ ජනමත විචාරණ සඳහා ඡන්දය දීමට ලියාපදිංචි විය යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ, පුරවැසියන් පාර්ලිමේන්තුවේ ඔවුන් නියෝජනය කිරීමට පුද්ගලයෙකු සඳහා ඡන්දය දීමෙන් ඕස්ට්‍රේලියාව පාලනය කරන ආකාරය පිළිබඳව අදහස් දක්වයි. ඔබ නිවැරදිව ලියාපදිංචි වී නොමැති නම්, ඔබට මැතිවරණයකදී ඡන්දය දීමට නොහැකිය. ඕස්ට්‍රේලියානු මැතිවරණවලදී හෝ ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් පිළිබඳ ජනමත විචාරණ තිබේ නම් ඡන්දය දීම අනිවාර්ය වේ. ඕස්ට්‍රේලියානු මැතිවරණ කොමිසම (AEC - Australian Electoral Commission) යනු ෆෙඩරල් මැතිවරණ සහ ජනමත විචාරණ පැවැත්වීම සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ඡන්ද නාම ලේඛනය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වගකිව යුතු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ආයතනයකි. AEC ආණ්ඩුවෙන් ස්වාධීන වේ. දේශපාලන පක්ෂවලට හෝ ආණ්ඩුවේ සිටින පුද්ගලයින්ට AEC හි තීරණවලට බලපෑම් කළ නොහැක.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, මැතිවරණයකදී ඡන්දය දීම රහස් ඡන්දයකින් සිදු වන බැවින්, ඕනෑම අපේක්ෂකයෙකුට ඡන්දය දීමට ඔබට නිදහස සහ ආරක්ෂාව ඇත. ඔබ කාට ඡන්දය දුන්නේදැයි කිසිවෙකුට දැනගත නොහැක, ඔබ ඔවුන්ට පැවසීමට තෝරා ගත්තොත් මිස. ඔබ මැතිවරණයකදී ඡන්දය නොදී සිටියහොත් සහ එසේ නොකිරීමට හොඳ හේතුවක් නොමැති නම්, ඔබට දඩයක් ගෙවීමට සිදු විය හැකිය. අනිවාර්ය ඡන්දය දීම යනු පාර්ලිමේන්තුවේ පාලනය කරන්නේ කවුරුන්ද සහ ඔවුන් නියෝජනය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව ජනතාවට අදහස් දැක්වීමට වග බලා ගැනීමේ ක්‍රමයකි.

ඔබේ නියෝජිතයන් සමඟ කරුණු මතු කිරීම

ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට රජයේ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව තම තෝරා පත් කරගත් නියෝජිතයා සම්බන්ධ කර ගෙන තම උත්සුකයන් මතු කළ හැකිය. මේ ආකාරයෙන්, සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ට රජයක නීති සහ ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේදී අදහස් දැක්විය හැකිය. පුරවැසියෙකු තම තෝරා පත් කරගත් නියෝජිතයාට නීතියක් වෙනස් කළ යුතු යැයි පැවසුවහොත්, තෝරා පත් කරගත් නියෝජිතයා යෝජනා කර ඇති දේ සලකා බැලිය යුතුය.

සම්මේලනය (Federation)

බ්‍රිතාන්‍ය ජනාවාසයෙන් පසුව සහ 1901 ට පෙර, ඕස්ට්‍රේලියාව වෙනම, ස්වයං පාලන බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත හයකින් සමන්විත විය. සෑම යටත් විජිතයකටම ආරක්ෂාව, ආගමන විගමන, තැපැල්, වෙළඳාම සහ ප්‍රවාහනය සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සහ නීති තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, මෙය යටත් විජිත අතර දුෂ්කරතා ඇති කළේය. උදාහරණයක් ලෙස, යටත් විජිත අතර වෙළඳාම සහ ප්‍රවාහනය මිල අධික හා මන්දගාමී වූ අතර, දේශසීමා හරහා නීතිය බලාත්මක කිරීම දුෂ්කර විය. වෙනම යටත් විජිතවල දුර්වල ආරක්ෂක පද්ධති ද තිබුණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ජනතාවට තනි ජාතියක් පිහිටුවීම සඳහා යටත් විජිත එක්සත් කිරීමට අවශ්‍ය විය. වඩාත් වැදගත් ලෙස, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික අනන්‍යතාවය හැඩ ගැසෙමින් පැවතුනි. ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් ජාත්‍යන්තරව ඕස්ට්‍රේලියාව නියෝජනය කරමින් සිටි අතර ජනප්‍රිය ගීත, කවි, කතා සහ කලාව තුළ ඕස්ට්‍රේලියානු සංස්කෘතියක් වර්ධනය වෙමින් පැවතුනි.

ජාතිය එක්සත් කිරීම දුෂ්කර කාර්යයක් වූ නමුත්, කාලයත් සමඟ එක් ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතියක් පිළිබඳ අදහස යථාර්ථයක් බවට පත් විය. 1901 ජනවාරි 1 වන දින, යටත් විජිත ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (Commonwealth of Australia) නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රාන්ත සම්මේලනයකට එක්සත් කරන ලදී.

ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව

1900 ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා පනත (ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව) යනු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආණ්ඩුව සඳහා මූලික නීති රීති දක්වන නීතිමය ලේඛනයයි. ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මුලින් 1900 දී බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තු පනතක කොටසක් ලෙස සම්මත කරන ලදී. 1901 ජනවාරි 1 වන දින ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව බලාත්මක වූ අතර ඕස්ට්‍රේලියානු යටත් විජිත එක් ස්වාධීන ජාතියක් බවට පත් විය: ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය.

ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් සහ සෙනෙට් සභාවක් ඇතුළත් ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය පාර්ලිමේන්තුව ස්ථාපිත කරන ලදී. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීති අදාළ කිරීමට සහ අර්ථ නිරූපණය කිරීමට අවසාන බලය ඇති ඕස්ට්‍රේලියාවේ මහාධිකරණය (High Court of Australia) ද ස්ථාපිත කරන ලදී.

ඕස්ට්‍රේලියානු ජනතාවට ජනමත විචාරණයකදී ඡන්දය දීමෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කළ හැකිය, 1967 ජනමත විචාරණය වැනි, එහිදී ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ගෙන් සියයට 90 කට වැඩි පිරිසක් සංගණනයේදී ආදිවාසී ජනතාව ගණන් ගැනීමට ඉඩ දීම සඳහා 'ඔව්' ලෙස ඡන්දය දුන්හ. ජනමත විචාරණයකදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම සඳහා 'ද්විත්ව බහුතරයක්' තිබිය යුතුය. එනම්, ප්‍රාන්ත බහුතරයක ඡන්දදායකයින් බහුතරයක් සහ ජාතිය පුරා ඡන්දදායකයින් බහුතරයක් යන දෙකම වෙනස සඳහා ඡන්දය දිය යුතුය.

ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව එක් පුද්ගලයෙකුට හෝ එක් කණ්ඩායමකට සියලු බලය දැරීම වැළැක්වීම සඳහා ආණ්ඩුවේ බලය ව්‍යවස්ථාදායක (පාර්ලිමේන්තුව), විධායක (උදාහරණයක් ලෙස අගමැති සහ කැබිනට් මණ්ඩලය) සහ අධිකරණ (විනිසුරුවරු) බලතල අතර බෙදා වෙන් කරයි.

ව්‍යවස්ථාදායක බලය

ව්‍යවස්ථාදායක බලය යනු නීති සම්පාදනය කිරීමේ බලයයි. පාර්ලිමේන්තුවට ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීති සම්පාදනය කිරීමට සහ වෙනස් කිරීමට බලය ඇත. පාර්ලිමේන්තුව ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලබන නියෝජිතයින්ගෙන් සමන්විත වේ.

විධායක බලය

විධායක බලය යනු නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලයයි. විධායකයට අගමැති, ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ අමාත්‍යවරු සහ ආණ්ඩුකාර ජනරාල් ඇතුළත් වේ. අමාත්‍යවරු රජයේ දෙපාර්තමේන්තු සඳහා වගකිව යුතුය.

අධිකරණ බලය

විනිසුරුවන්ට නීතිය අර්ථ නිරූපණය කිරීමට සහ අදාළ කිරීමට බලය ඇත. උසාවි සහ විනිසුරුවරු පාර්ලිමේන්තුවෙන් සහ ආණ්ඩුවෙන් ස්වාධීන වේ. මෙම බලතල ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ලියා ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ රාජ්‍ය නායකයා කවුද?

ඕස්ට්‍රේලියාවේ රාජ්‍ය නායකයා වන්නේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ රජු, තුන්වන චාල්ස් මහරජතුමා ය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ රජු, ඕස්ට්‍රේලියානු අගමැතිගේ උපදෙස් මත, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඔහුගේ නියෝජිතයා ලෙස ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා පත් කරයි. ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා සියලුම දේශපාලන පක්ෂවලින් ස්වාධීනව ක්‍රියා කරයි. රජුට රජයේ එදිනෙදා කාර්යභාරයක් නොමැත. සෑම ප්‍රාන්තයකම ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයාට සමාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරන රජු නියෝජනය කරන ආණ්ඩුකාරවරයෙකු සිටී.

ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුව

ඕස්ට්‍රේලියාව ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවකි, එයින් අදහස් වන්නේ රජු ඕස්ට්‍රේලියාවේ රාජ්‍ය නායකයා වන නමුත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුකූලව ක්‍රියා කළ යුතු බවයි. රජු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජීවත් නොවන බැවින්, ඔහුගේ බලතල ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයාට පවරා ඇත. ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමය බ්‍රිතාන්‍ය සහ උතුරු ඇමරිකානු සම්ප්‍රදායන් සුවිශේෂී ඕස්ට්‍රේලියානු ආකාරයකින් ඒකාබද්ධ කර ඇති බව පිළිබිඹු කරයි. ඕස්ට්‍රේලියානු ක්‍රමය තුළ, ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ නායකයා අගමැති වේ.

ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයාගේ කාර්යභාරය

ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා ආණ්ඩුවේ කොටසක් නොවන අතර මධ්‍යස්ථව සිටිය යුතුය. ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයාගේ කාර්යභාරයට ඇතුළත් වන්නේ:

• ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුව විසින් සම්මත කරන ලද සියලුම පනත් නීතියක් බවට පත් කිරීම සඳහා අත්සන් කිරීම (මෙය රාජකීය අනුමැතිය - Royal Assent ලෙස හැඳින්වේ)
• උත්සව රාජකාරි ඉටු කිරීම
• ඕස්ට්‍රේලියානු රජය සහ එහි අමාත්‍යවරුන්, ෆෙඩරල් විනිසුරුවන් සහ අනෙකුත් නිලධාරීන් පත් කිරීම අනුමත කිරීම
• ෆෙඩරල් මැතිවරණයක් සඳහා ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීම
• ඕස්ට්‍රේලියානු ආරක්ෂක බලකායේ සේනාධිනායක ලෙස ක්‍රියා කිරීම.

ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයාට විශේෂිත අවස්ථාවන්හිදී පමණක් භාවිතා කළ හැකි 'සංචිත බලතල' (reserve powers) ලෙස හැඳින්වෙන විශේෂ බලතල ද ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ සමහර නායකයින් කවුද?

රාජ්‍ය නායකයා

ඕස්ට්‍රේලියාවේ රජු

ආණ්ඩුකාර ජනරාල්

ඕස්ට්‍රේලියාවේ රාජ්‍ය නායකයාගේ නියෝජිතයා

ආණ්ඩුකාර

සෑම ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රාන්තයකම රාජ්‍ය නායකයාගේ නියෝජිතයා

අගමැති

ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ නායකයා

Premier (ප්‍රාන්ත අගමැති)

ප්‍රාන්ත රජයක නායකයා

Chief Minister (ප්‍රධාන අමාත්‍ය)

බලප්‍රදේශ රජයක නායකයා

රජයේ අමාත්‍ය

රජයේ ක්ෂේත්‍රයක් සඳහා වගකීම දැරීමට රජයේ නායකයෙකු විසින් තෝරා ගන්නා ලද පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක්

පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (MP)

ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ හෝ ප්‍රාන්ත පාර්ලිමේන්තුවක ජනතාවගේ තේරී පත් වූ නියෝජිතයෙක්

සෙනෙට් සභික

ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ ප්‍රාන්තයක හෝ බලප්‍රදේශයක තේරී පත් වූ නියෝජිතයෙක්

Mayor හෝ Shire President (නගරාධිපති හෝ ප්‍රාදේශීය සභා සභාපති)

පළාත් පාලන ආයතනයක නායකයා

Councillor (සභික)

පළාත් පාලන සභාවක තේරී පත් වූ සාමාජිකයෙක්

ඕස්ට්‍රේලියානු රජය

ඕස්ට්‍රේලියානු රජය ෆෙඩරල් රජය හෝ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජය ලෙසද හැඳින්වේ. රජය ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජිකයින්ගෙන් සමන්විත වන අතර, එයට සභා දෙකක් ඇත:

• නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (House of Representatives)
• සෙනෙට් සභාව (Senate).

ෆෙඩරල් මැතිවරණයකදී, ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් පාර්ලිමේන්තුවේ සෑම සභාවක් සඳහාම නියෝජිතයින් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා ඡන්දය දෙයි.

නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය

නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ සභා වලින් එකකි. නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සඳහා වෙනත් නම් වන්නේ පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (Lower House) හෝ මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (People's House) යන්නයි.

ඕස්ට්‍රේලියාව ෆෙඩරල් මැතිවරණ කොට්ඨාශවලට බෙදා ඇත. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු (MPs) තම මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ ජනතාව නියෝජනය කරති. සෑම ප්‍රාන්තයක් සහ බලප්‍රදේශයක් සඳහාම පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සංඛ්‍යාව එම ප්‍රාන්තයේ හෝ බලප්‍රදේශයේ සිටින ජන සංඛ්‍යාව මත පදනම් වේ. සමස්තයක් වශයෙන්, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 150 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සිටී.

පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු සහ සෙනෙට් සභිකයින් ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ නව නීති සඳහා යෝජනා විවාද කරති. නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ කාර්යභාරය වන්නේ නව නීති හෝ නීතිවලට වෙනස්කම් සඳහා යෝජනා සලකා බැලීම, විවාද කිරීම සහ ඡන්දය දීම සහ ජාතික වැදගත්කමක් ඇති කරුණු සාකච්ඡා කිරීමයි.

සෙනෙට් සභාව

සෙනෙට් සභාව ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ අනෙක් සභාවයි. සෙනෙට් සභාව සමහර විට උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (Upper House), සමාලෝචන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (House of Review) හෝ ප්‍රාන්ත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (States' House) ලෙස හැඳින්වේ. සෑම ප්‍රාන්තයකම ඡන්දදායකයින් සෙනෙට් සභාවේ ඔවුන් නියෝජනය කිරීමට සෙනෙට් සභිකයින් ද තෝරා පත් කර ගනී.

සියලුම ප්‍රාන්ත ඒවායේ ප්‍රමාණය හෝ ජනගහනය නොසලකා සෙනෙට් සභාවේ සමානව නියෝජනය වේ. මුළු සෙනෙට් සභිකයින් 76 දෙනෙකු සිටී. සෑම ප්‍රාන්තයක්ම සෙනෙට් සභිකයින් 12 දෙනෙකු තෝරා පත් කර ගන්නා අතර, ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවර බලප්‍රදේශය සහ උතුරු බලප්‍රදේශය සෙනෙට් සභිකයින් දෙදෙනෙකු බැගින් තෝරා පත් කර ගනී. සෙනෙට් සභිකයින් නව නීති හෝ නීතිවලට වෙනස්කම් සලකා බැලීම, විවාද කිරීම සහ ඡන්දය දීම සහ ජාතික වැදගත්කමක් ඇති කරුණු සාකච්ඡා කිරීම ද සිදු කරයි.

ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ රජය

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රාන්ත හයක් සහ ප්‍රධාන භූමි බලප්‍රදේශ දෙකක් ඇත. සෑම ප්‍රාන්ත රජයකටම තමන්ගේම පාර්ලිමේන්තුවක් සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ඇත. ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ රජයන් ඒවායේ අගනුවරවල පිහිටා ඇත. ප්‍රාන්ත රජයක නායකයා Premier (ප්‍රාන්ත අගමැති) වන අතර බලප්‍රදේශ රජයක නායකයා Chief Minister (ප්‍රධාන අමාත්‍ය) වේ.

ප්‍රාන්ත රජයන් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයට සමාන ආකාරයකින් ක්‍රියාත්මක වේ. සෑම ප්‍රාන්තයකම, ආණ්ඩුකාරවරයෙකු ඕස්ට්‍රේලියාවේ රජු නියෝජනය කරයි. උතුරු බලප්‍රදේශයේ, ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා විසින් පරිපාලකයෙකු පත් කරනු ලැබේ. පරිපාලකයාගේ කාර්යභාරය සහ වගකීම් ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුකාරවරයෙකුගේ ඒවාට සමාන වේ.

ප්‍රාන්තවලට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් පිළිගත් අයිතිවාසිකම් ඇති අතර බලප්‍රදේශවලට එසේ නොවේ. ප්‍රාන්තවලට තමන්ගේම අයිතියෙන් නීති සම්මත කිරීමට බලය ඇති අතර ස්වයං පාලන බලප්‍රදේශ නීති ඕස්ට්‍රේලියානු රජයට ඕනෑම වේලාවක වෙනස් කිරීමට හෝ අවලංගු කිරීමට හැකිය.

ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ මැතිවරණවලදී, ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් තම ප්‍රදේශය සඳහා නියෝජිතයෙකු තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා ඡන්දය දෙයි. මෙම නියෝජිතයින් අදාළ ප්‍රාන්ත හෝ බලප්‍රදේශ පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජිකයින් බවට පත් වේ.

පළාත් පාලන ආයතන

ප්‍රාන්ත සහ උතුරු බලප්‍රදේශය පළාත් පාලන ප්‍රදේශවලට බෙදා ඇති අතර ඒවා නගර (cities), ප්‍රාදේශීය සභා (shires), නගර (towns) හෝ මහ නගර සභා (municipalities) ලෙස හැඳින්විය හැකිය. සෑම ප්‍රදේශයකටම තමන්ගේම පළාත් පාලන සභාවක් ඇත. සභා තම ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවට සේවා සැලසුම් කිරීම සහ සැපයීම සඳහා වගකිව යුතුය. සෑම පළාත් පාලන ප්‍රදේශයකම පුරවැසියන් තම පළාත් පාලන සභිකයින් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා ඡන්දය දෙයි.

ආණ්ඩුවේ මට්ටම් තුන අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස නම්, සමහර වගකීම් අතිච්ඡාදනය විය හැකි වුවද, සාමාන්‍යයෙන් සෑම ආණ්ඩු මට්ටමක්ම විවිධ සේවාවන් සපයයි.

ඕස්ට්‍රේලියානු රජය වගකිව යුත්තේ:

• බදු අය කිරීම
• ජාතික ආර්ථික කළමනාකරණය
• ආගමන විගමන සහ පුරවැසිභාවය
• රැකියා ආධාර
• තැපැල් සේවා සහ සන්නිවේදන ජාලය
• සමාජ ආරක්ෂණය (විශ්‍රාම වැටුප් සහ පවුල් ආධාර)
• ආරක්ෂාව
• වෙළඳාම සහ වාණිජ්‍යය
• ගුවන් තොටුපල සහ ගුවන් ආරක්ෂාව
• විදේශ කටයුතු (වෙනත් රටවල් සමඟ සබඳතා)

ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ රජයන් මූලික වශයෙන් වගකිව යුත්තේ:

• රෝහල් සහ සෞඛ්‍ය සේවා
• පාසල්
• මාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග
• වන වගාව
• පොලිස් සහ ගිලන් රථ සේවා
• පොදු ප්‍රවාහනය

පළාත් පාලන ආයතන (සහ ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවර බලප්‍රදේශ රජය) වගකිව යුත්තේ:

• වීදි සලකුණු, රථවාහන පාලන
• ප්‍රාදේශීය මාර්ග, පදික වේදිකා, පාලම්
• කාණු පද්ධති
• උද්‍යාන, ක්‍රීඩා පිටි, පිහිනුම් තටාක, ක්‍රීඩාංගන
• කඳවුරු බිම් සහ කැරවන් උද්‍යාන
• ආහාර සහ මස් පරීක්ෂාව
• ශබ්ද සහ සත්ව පාලනය
• කසළ එකතු කිරීම
• ප්‍රාදේශීය පුස්තකාල, ශාලා සහ ප්‍රජා මධ්‍යස්ථාන
• ළමා සුරැකුම් සහ වැඩිහිටි සත්කාර ගැටළු
• ගොඩනැගිලි බලපත්‍ර
• සමාජ සැලසුම්කරණය
• ප්‍රාදේශීය පාරිසරික ගැටළු

ඕස්ට්‍රේලියාව පාලනය වන ආකාරය තුළ දේශපාලන පක්ෂ ඉටු කරන කාර්යභාරය කුමක්ද?

දේශපාලන පක්ෂයක් යනු රටක් පාලනය කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ සමාන අදහස් බෙදා ගන්නා පුද්ගලයින් සමූහයකි. පක්ෂයේ අදහස් නීති බවට පත් කිරීම සඳහා ඔවුහු එක්ව කටයුතු කරති. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ වන්නේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ලිබරල් පක්ෂය (Liberal Party of Australia), ඕස්ට්‍රේලියානු කම්කරු පක්ෂය (Australian Labor Party), නැෂනල්ස් (The Nationals) සහ ඕස්ට්‍රේලියානු හරිතයන් (Australian Greens) ය. බොහෝ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු දේශපාලන පක්ෂවලට අයත් වෙති. සමහරු කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයකට අයත් නොවන අතර, ඔවුන් ‘ස්වාධීනයන්’ ලෙස හැඳින්වේ. ඕස්ට්‍රේලියාවේ, ජනතාවට අවශ්‍ය නම් දේශපාලන පක්ෂයකට බැඳීමට නිදහස තිබේ.

ඕස්ට්‍රේලියානු රජය පිහිටුවන්නේ කෙසේද?

ෆෙඩරල් මැතිවරණයකින් පසුව, ඕස්ට්‍රේලියානු රජය සාමාන්‍යයෙන් පිහිටුවනු ලබන්නේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ බහුතර සාමාජිකයින් සිටින පක්ෂය හෝ පක්ෂ සන්ධානය විසිනි. මෙම පක්ෂයේ නායකයා ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ නායකයා බවට පත් වේ: අගමැති.

ෆෙඩරල් මැතිවරණයකින් පසුව, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ දෙවන විශාලතම සාමාජික සංඛ්‍යාව සිටින පක්ෂය හෝ පක්ෂ සන්ධානය විපක්ෂය පිහිටුවයි. එහි නායකයා විපක්ෂ නායක ලෙස හැඳින්වේ.

අගමැති, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ හෝ සෙනෙට් සභාවේ සාමාජිකයින් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ අමාත්‍යවරුන් වීමට නිර්දේශ කරයි. ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා අගමැති සහ අමාත්‍යවරුන් පත් කිරීම අනුමත කරයි.

රජයේ අමාත්‍යවරු රජයේ ක්ෂේත්‍රයක් (තනතුරක් - portfolio ලෙස හැඳින්වේ) සඳහා වගකිව යුතුය, එනම් රැකියා, ආදිවාසී කටයුතු හෝ භාණ්ඩාගාරය වැනි. වඩාත්ම වැදගත් තනතුරු දරන අමාත්‍යවරු රජයේ ප්‍රධාන තීරණ ගැනීමේ ආයතනය වන කැබිනට් මණ්ඩලය (Cabinet) සකස් කරති.

නීති සම්පාදනය කරන්නේ කෙසේද?

ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවට ජාතියට ප්‍රතිලාභ සැලසීම සඳහා ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීති සම්පාදනය කිරීමට හෝ වෙනස් කිරීමට බලය ඇත.

1. ඕස්ට්‍රේලියානු පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජිකයෙකු නව නීතියක් හඳුන්වා දීමට හෝ පවතින නීතියක් වෙනස් කිරීමට යෝජනා කරන්නේ නම්, මෙම යෝජනාව ‘පනත් කෙටුම්පතක්’ (Bill) ලෙස හැඳින්වේ.

2. නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සහ සෙනෙට් සභාව පනත් කෙටුම්පතට එකඟද යන්න සලකා බලා, විවාද කර ඡන්දය දෙයි.

3. පාර්ලිමේන්තුවේ සෑම සභාවකම සාමාජිකයින් බහුතරයක් පනත් කෙටුම්පතට එකඟ වන්නේ නම්, එය ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා වෙත යයි.

4. ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා පනත් කෙටුම්පතක් නීතියක් බවට පත් වන පරිදි අත්සන් කරයි. මෙය ‘රාජකීය අනුමැතිය’ (Royal Assent) ලෙස හැඳින්වේ.

ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ පාර්ලිමේන්තු සමාන ආකාරයකින් තමන්ගේම නීති සම්පාදනය කරයි.

උසාවි

ඕස්ට්‍රේලියාවේ උසාවි ස්වාධීන වේ. පුද්ගලයෙකු නීතිය කඩ කර ඇත්ද නැද්ද යන්න උසාවියක් තීරණය කර දඬුවම තීරණය කරනු ඇත. උසාවිවලට තම තීරණය පදනම් කළ හැක්කේ තමන් ඉදිරියේ ඇති සාක්ෂි මත පමණි.

විනිසුරුවන් සහ මහේස්ත්‍රාත්වරු

විනිසුරුවරයා හෝ මහේස්ත්‍රාත්වරයා උසාවියක ඉහළම අධිකාරිය වේ. ඔවුහු ස්වාධීන වන අතර ඔවුන්ට කුමක් තීරණය කළ යුතු දැයි කිසිවෙකුට පැවසිය නොහැක. විනිසුරුවන් සහ මහේස්ත්‍රාත්වරුන් රජය විසින් පත් කරනු ලබන නමුත්, රජයට ඔවුන්ගේ තීරණ සමඟ එකඟ නොවන්නේ නම් ඔවුන්ගේ රැකියා ඉවත් කළ නොහැක.

ජූරි සභා

ඕස්ට්‍රේලියාවේ අධිකරණ පද්ධතිය තුළ, පුද්ගලයින් උසාවියක වරදකරුවන් බව ඔප්පු කරන තෙක් නිවැරදිකරුවන් ලෙස සලකනු ලැබේ. සෑම පුද්ගලයෙකුටම උසාවියේදී නීතිඥයෙකු විසින් නියෝජනය වීමට අයිතියක් ඇත.

පුද්ගලයෙකු නීතිය කඩ කර ඇත්දැයි තීරණය කිරීම සඳහා උසාවියක් සමහර අවස්ථාවලදී ජූරි සභාවක් භාවිතා කරනු ඇත. ජූරි සභාවක කාර්යභාරය වන්නේ උසාවියේදී පුද්ගලයෙකු නිවැරදිකරුද වරදකරුද යන්න තීරණය කිරීමයි. ජූරි සභාවක් යනු සාමාන්‍ය ජනගහනයෙන් අහඹු ලෙස තෝරා ගන්නා ලද සාමාන්‍ය ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් සමූහයකි. විනිසුරුවරයා ජූරි සභාවට නීතිය පැහැදිලි කරයි. අපරාධ නඩු විභාගයකදී, ජූරි සභාව පුද්ගලයෙකු වරදකරුවෙකු ලෙස තීරණය කළහොත්, විනිසුරුවරයා දඬුවම තීරණය කරයි.

පොලීසිය

පොලීසිය ප්‍රජාව තුළ සාමය සහ Ordnung පවත්වා ගෙන යයි. ජීවිතය සහ දේපළ ආරක්ෂා කිරීම ඔවුන්ගේ කාර්යයයි. ඔවුහු රජයෙන් ස්වාධීන වෙති. යමෙකු නීතිය කඩ කර ඇතැයි පොලීසිය විශ්වාස කරන්නේ නම්, ඔවුන්ට ඔවුන්ව අත්අඩංගුවට ගෙන අධිකරණය ඉදිරියට ගෙන ඒමට හැකිය. පොලීසිය උසාවියේදී සාක්ෂි ලබා දිය හැකි නමුත්, පුද්ගලයෙකු වරදකරුද නැද්ද යන්න තීරණය කරන්නේ උසාවියයි.

ප්‍රාන්තවලට සහ උතුරු බලප්‍රදේශයට තමන්ගේම පොලිස් බලකායන් ඇත. ඔවුහු ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ නීති යටතේ අපරාධ සමඟ කටයුතු කරති.

ඕස්ට්‍රේලියාවට ඕස්ට්‍රේලියානු ෆෙඩරල් පොලීසිය (AFP - Australian Federal Police) නමින් ජාතික පොලිස් බලකායක් ද ඇත. AFP විසින් ෆෙඩරල් නීතිවලට එරෙහි අපරාධ විමර්ශනය කරයි, උදාහරණයක් ලෙස, මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම, ජාතික ආරක්ෂාවට එරෙහි අපරාධ සහ පරිසරයට එරෙහි අපරාධ. AFP ඕස්ට්‍රේලියානු අගනුවර බලප්‍රදේශයේ සාමාන්‍ය පොලිස් කටයුතු සඳහා ද වගකිව යුතුය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පොලීසිය සහ ප්‍රජාව අතර හොඳ සබඳතාවක් ඇත. ඔබට අපරාධ වාර්තා කිරීමට සහ ඔබේ ප්‍රාදේශීය පොලීසියෙන් සහාය ලබා ගැනීමට හැකිය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, පොලීසියට අල්ලස් දීම බරපතල අපරාධයකි. පොලිස් නිලධාරියෙකුට අල්ලසක් පිරිනැමීම පවා අපරාධයකි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ අපරාධ වරදවල්

ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීති පිළිබඳව ඔබ හුරුපුරුදු වීම වැදගත් වේ. ඔබ නොදැන සිටි ඕස්ට්‍රේලියානු නීතියක් කඩ කළහොත්, ඔබට චෝදනා එල්ල විය හැකිය, මන්ද නීතිය නොදැන සිටීම නිදහසට කරුණක් නොවන බැවිනි.

වඩාත්ම බරපතල අපරාධ සමහරක් නම් මිනීමැරීම, පහරදීම, ලිංගික අතවර, පුද්ගලයන්ට හෝ දේපළවලට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය, සන්නද්ධ මංකොල්ලකෑම් හෝ සොරකම්, නීත්‍යානුකූල කැමැත්ත දීමේ වයසට අඩු ළමයින් හෝ තරුණයින් සමඟ ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්වීම, මෝටර් රථයක් අනතුරුදායක ලෙස පැදවීම, නීති විරෝධී මත්ද්‍රව්‍ය සන්තකයේ තබා ගැනීම සහ වංචා කිරීමයි.

සෑම කෙනෙකුටම තම පවුල්, මිතුරන් සහ ආදරණීයයන් සමඟ ධනාත්මක හා ආරක්ෂිත සබඳතා අත්විඳීමට අයිතියක් ඇත. අනෙකුත් රටවල මෙන්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ වෙනත් පුද්ගලයෙකුට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය නීති විරෝධී වන අතර එය ඉතා බරපතල අපරාධයකි. මෙයට ගෘහස්ථ හෝ පවුල් ප්‍රචණ්ඩත්වය ලෙස හැඳින්වෙන නිවස තුළ සහ විවාහය තුළ සිදුවන ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇතුළත් වේ. ගෘහස්ථ හා පවුල් ප්‍රචණ්ඩත්වයට බිය ගැන්වීමෙන් හෝ ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවට තර්ජනය කිරීමෙන් සහකරුවෙකු පාලනය කිරීමට ඉලක්ක කරන හැසිරීම් හෝ තර්ජන ඇතුළත් වේ. ගෘහස්ථ හා පවුල් ප්‍රචණ්ඩත්වයට පහර දීම, පවුලේ සාමාජිකයෙකු මිතුරන්ගෙන් සහ පවුලේ අයගෙන් හුදකලා කිරීම, හෝ දරුවන්ට හෝ සුරතල් සතුන්ට තර්ජනය කිරීම ඇතුළත් විය හැකිය. ගෘහස්ථ හා පවුල් ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළි නොගන්නා අතර එය නීතියට පටහැනි ය.

මෙම අපරාධ සිදු කරන පුද්ගලයෙකුට, ඔහු පිරිමියෙකු හෝ කාන්තාවක් වුවද, සිරගත වීමට සිදු විය හැකිය. කිසිවෙකු අයහපත් ලෙස සැලකීම හෝ හානි කිරීම පිළිගත යුතු නැත.

ඔබ හෝ ඔබ දන්නා කෙනෙකු අනතුරේ සිටී නම්, ඔබ පොලීසිය සම්බන්ධ කර ගත යුතුය. වැඩි විස්තර www.respect.gov.au සහ www.1800respect.org.au වෙතින් ලබා ගත හැකිය.

රථවාහන වැරදි

මාර්ග සහ රථවාහන නීති පාලනය කරනු ලබන්නේ ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ රජයන් විසිනි. රථවාහන නීති කඩ කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයින්ට දඩ නියම කිරීමට හෝ සිරගත කිරීමට හැකිය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ මෝටර් රථයක් පැදවීම සඳහා, ඔබට දේශීය රියදුරු බලපත්‍රයක් තිබිය යුතු අතර මෝටර් රථය ලියාපදිංචි කර තිබිය යුතුය.

මෝටර් රථයක ගමන් කරන සියලු දෙනා ආසන පටි පැළඳිය යුතුය. ළදරුවන් සහ කුඩා දරුවන් අනුමත කාර් අසුනක සිටිය යුතුය. රථවාහන නීති ඉතා දැඩිය. මත්ද්‍රව්‍ය ගැනීමෙන් පසුව හෝ ඔබ රුධිරයේ මධ්‍යසාර සීමාවට වඩා වැඩි නම් රිය පැදවීම නීති විරෝධී ය. රිය පැදවීමේදී අතේ ගෙන යා හැකි ජංගම උපාංගයක් භාවිතා කිරීම ද නීතියට පටහැනි ය.

නීතියේ ආධිපත්‍යයට කැපවීම

සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන් අපගේ නීති සහ නීති පද්ධති මගින් ආරක්ෂා කරනු ලැබේ. ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සාමකාමී සහ විධිමත් සමාජයක් පවත්වාගෙන යාමේදී නීතිවල වැදගත්කම හඳුනා ගනී.

නීතියේ ආධිපත්‍යය යටතේ, සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන් නීතිය සම්බන්ධයෙන් සමාන වන අතර කිසිදු පුද්ගලයෙකු හෝ කණ්ඩායමක් නීතියට ඉහළින් නොමැත. ඕස්ට්‍රේලියාවේ, සියලු දෙනා නීතියට අවනත විය යුතු අතර කිසිදු අවස්ථාවක එය කඩ නොකළ යුතුය, එසේ නොමැතිනම් ඔබට දඬුවම්වලට මුහුණ දීමට සිදු වනු ඇත. කිසිවෙකු බලා නොසිටියත් ඔබ නීතිය පිළිපැදිය යුතුය.

ඕස්ට්‍රේලියානු නීති ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිටින සියලුම පුද්ගලයින්ට අදාළ වේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබේ පසුබිම හෝ සංස්කෘතිය කුමක් වුවත්, ඔබ ඕස්ට්‍රේලියානු නීති පිළිපැදිය යුතු බවයි.

පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආණ්ඩු ක්‍රමය පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි. අපගේ නීති තීරණය කරනු ලබන්නේ ජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලබන පාර්ලිමේන්තු විසිනි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් රට පාලනය කරන ආකාරය පිළිබඳව සම්බන්ධ වන බවයි. ආණ්ඩුවේ බලය ලැබෙන්නේ ඕස්ට්‍රේලියානු ජනතාවගෙනි, මන්ද ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් පාර්ලිමේන්තුවේ ඔවුන් නියෝජනය කිරීමට පුද්ගලයින් සඳහා ඡන්දය දෙන බැවිනි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඡන්දය දීම අනිවාර්ය වේ. මෙය මැතිවරණවලට සහභාගී වීමේ වැදගත්කම පෙන්වයි.

කතා කිරීමේ නිදහස

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනතාවට නීතිය තුළ පවතින තාක් කල් තම අදහස් නිදහසේ ප්‍රකාශ කිරීමට හැකි විය යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ, ජනතාවට සමාජීය හෝ දේශපාලන සාකච්ඡා සඳහා පොදු හෝ පෞද්ගලික ස්ථානවල රැස්වීමට නිදහස තිබේ. ඕනෑම මාතෘකාවක් ගැන තමන් සිතන දේ පැවසීමට සහ ලිවීමට සහ තම අදහස් අන් අය සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට ද ජනතාවට නිදහස තිබේ. පුවත්පත්, රූපවාහිනී සහ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථානවලට ද එම නිදහස ඇත.

සාමකාමී මහජන විරෝධතාවලට ඉවසීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් වන බැවින්, ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ට රජයේ ක්‍රියාවන්ට එරෙහිව සාමකාමීව විරෝධය පෑමට අවසර ඇත.

වෙනත් පුද්ගලයෙකුට හෝ පුද්ගල කණ්ඩායමකට (ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය, ජනවාර්ගිකත්වය, ආගම හෝ පසුබිම වැනි හේතු නිසා) එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම කිසි විටෙකත් පිළිගත නොහැකිය, මන්ද එය ඕස්ට්‍රේලියානු වටිනාකම් සහ නීතියට පටහැනි බැවිනි. අසත්‍ය චෝදනා කිරීම හෝ අන් අය නීතිය කඩ කිරීමට දිරිමත් කිරීම ද නීති විරෝධී ය. අනෙකුත් පුද්ගලයින්ගේ කතා කිරීමේ නිදහස සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට ගරු කළ යුතුය, එවැනි ප්‍රකාශනය නීත්‍යානුකූල වන තාක් කල්.

සංගමයේ නිදහස

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, නීතිය තුළ පවතින තාක් කල් ඕනෑම කණ්ඩායමකට ස්වේච්ඡාවෙන් බැඳීමට හෝ ඉවත් වීමට ජනතාවට නිදහස තිබේ. දේශපාලන පක්ෂයක්, වෘත්තීය සමිතියක්, ආගමික, සංස්කෘතික හෝ සමාජ කණ්ඩායමක් වැනි ඕනෑම නීත්‍යානුකූල සංවිධානයකට බැඳීමට ජනතාවට නිදහස තිබේ. පුද්ගලයන්ට සංවිධානයකට බැඳීමට බල කළ නොහැකි අතර එයින් ඉවත් වීමට බල කළ නොහැක.

රජයේ ක්‍රියාවකට හෝ සංවිධානයකට එරෙහිව විරෝධය දැක්වීම ඇතුළුව ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ට අන් අය සමඟ නිදහසේ එක්රැස් විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සියලුම විරෝධතා නීතිය තුළ තිබිය යුතුය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඒවා සාමකාමී විය යුතු අතර කිසිදු පුද්ගලයෙකුට තුවාල සිදු නොකළ යුතු අතර දේපළවලට හානි නොකළ යුතු බවයි.

ආගමික නිදහස

ඕස්ට්‍රේලියාවට නිල ජාතික ආගමක් නොමැති අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනතාවට තමන් කැමති ඕනෑම ආගමක් අනුගමනය කිරීමට නිදහස තිබේ. රජය සියලුම පුරවැසියන්ට, ඔවුන්ගේ ආගම හෝ විශ්වාසයන් කුමක් වුවත්, සමානව සලකයි. කෙසේ වෙතත්, ආගමික පිළිවෙත් ඕස්ට්‍රේලියානු නීති කඩ නොකළ යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආගමික නීතිවලට නෛතික තත්ත්වයක් නොමැත. ඕස්ට්‍රේලියානු නීතිය, එය ආගමික නීතිවලට වඩා වෙනස් වන තැන් ඇතුළුව, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිටින සියලු දෙනා විසින් පිළිපැදිය යුතුය. බහු විවාහ (එකවර පුද්ගලයන් එකකට වඩා විවාහ වී සිටීම) සහ බලහත්කාර විවාහ වැනි සමහර ආගමික හෝ සංස්කෘතික පිළිවෙත් ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතියට පටහැනි වන අතර සිරගත කිරීම ඇතුළු දැඩි නීතිමය දඬුවම්වලට තුඩු දිය හැකිය. ආගමික නොඉවසීම ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජය තුළ පිළිගත නොහැකිය. සියලුම පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගිකත්වය හෝ ආගම නොසලකා ඔවුන්ගේ අරමුණු සහ අවශ්‍යතා හඹා යාමට සමාන අවස්ථා ලබා දිය යුතුය, ඔවුන් ඕස්ට්‍රේලියානු නීතියට අවනත වන තාක් කල්.

නීතිය යටතේ සියලුම පුද්ගලයින්ගේ සමානාත්මතාවය

ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජය ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ලිංගික දිශානතිය, වයස, ආබාධිතභාවය, ආගම, ජාතිය, හෝ ජාතික හෝ ජනවාර්ගික සම්භවය නොසලකා සියලුම පුද්ගලයින්ගේ සමාන අයිතිවාසිකම් අගය කරයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ පුද්ගලයෙකුට අන් අයට වඩා වෙනස් ලෙස සැලකීමෙන් ආරක්ෂා කරන නීති ගණනාවක් තිබේ.

විවිධ පසුබිම්වලින් පැමිණෙන පුද්ගලයින්ට විශේෂ සැලකිල්ලක් නොලැබෙන හෝ වෙනස් කොට සැලකීමකට ලක් නොවන පරිදි ඕස්ට්‍රේලියාවේ නීතිය ක්‍රියාත්මක වේ. උදාහරණයක් ලෙස, බෞද්ධයන්ට සහ අනෙකුත් සියලුම ආගම්වල පුද්ගලයින්ට කිතුනුවන්ට මෙන් සමාන සැලකිල්ලක් ලැබේ. අපගේ නීති යටතේ, පිරිමින් දෙදෙනෙකු හෝ කාන්තාවන් දෙදෙනෙකු අතර විවාහය ඇතුළුව, පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුට එකිනෙකා සමඟ විවාහ විය හැකිය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ පිරිමින්ට සහ කාන්තාවන්ට සමාන අයිතිවාසිකම් ඇති අතර ඔවුන්ගේ අරමුණු සහ අවශ්‍යතා හඹා යාමට සමාන අවස්ථා ලබා දිය යුතුය. පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙපිරිසටම අධ්‍යාපනයට සහ රැකියාවට සමාන ප්‍රවේශයක් ඇත, මැතිවරණවලදී ඡන්දය දිය හැකිය, පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් විය හැකිය, ඕස්ට්‍රේලියානු ආරක්ෂක බලකායට සහ පොලිස් බලකායට බැඳිය හැකිය, සහ නීති උසාවිවලදී සමානව සලකනු ලැබේ.

පුද්ගලයෙකුට ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය නිසා වෙනස් කොට සැලකීම නීතියට පටහැනි ය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ, කාන්තාවකට වඩා හොඳ සුදුසුකම් සහ කුසලතා තිබේ නම්, පිරිමියෙකුට වඩා ඉදිරියෙන් රැකියාවක් ලබා ගැනීමට අයිතියක් ඇත.

පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙපිරිසටම විවාහය සහ ආගම වැනි පෞද්ගලික කාරණා සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම ස්වාධීන තේරීම් කිරීමට අයිතියක් ඇති අතර, බිය ගැන්වීම්වලින් හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් නීතිය මගින් ආරක්ෂා කරනු ලැබේ. කලත්‍රයෙකුට හෝ සහකරුවෙකුට එරෙහි ශාරීරික ප්‍රචණ්ඩත්වය කිසි විටෙකත් පිළිගත නොහැකි අතර එය ඕස්ට්‍රේලියාවේ අපරාධ වරදකි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ දික්කසාදය පිළිගත හැකිය. අනෙක් කලත්‍රයා විවාහය දිගටම කරගෙන යාමට කැමති වුවද, ස්වාමිපුරුෂයාට හෝ භාර්යාවට උසාවියට දික්කසාදය සඳහා ඉල්ලුම් කළ හැකිය.

අවස්ථා සමානාත්මතාවය සහ ‘සාධාරණ අවස්ථාවක්’ (fair go)

සෑම කෙනෙකුටම ‘සාධාරණ අවස්ථාවක්’ ලැබිය යුතු බවත්, කිසිදු ආකාරයක පන්ති භේදයකින් මිනිසුන් සීමා නොකළ යුතු බවත් අපි විශ්වාස කරමු. සෑම කෙනෙකුටම, ඔවුන්ගේ පසුබිම කුමක් වුවත්, ජීවිතයේ සාර්ථකත්වය ළඟා කර ගැනීමට සමාන අවස්ථාවක් ලබා දී ඇති අතර, සෑම කෙනෙකුටම එකම නෛතික අයිතිවාසිකම් ඇති බව සහතික කිරීම ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජයේ සාධාරණත්වයේ වැදගත් අංගයකි.

යමෙකු ජීවිතයේදී ලබා ගන්නා දෙය ඔවුන්ගේ වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමේ සහ දක්ෂතාවල ප්‍රතිඵලයක් විය යුතුය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ පුද්ගලයෙකුට රැකියාවක් ලැබිය යුත්තේ ඔවුන්ගේ කුසලතා සහ පළපුරුද්ද මත පදනම්ව මිස, ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ධනය හෝ ජනවාර්ගිකත්වය නිසා නොවන බවයි.

සංවිධානයකට රැකියා පුරප්පාඩුවක් පිරවීමට අවශ්‍ය වූ විට, රැකියාව සඳහා හොඳම කුසලතා සහ පළපුරුද්ද ඇති පුද්ගලයා තෝරා ගැනීමට නීතිය සහාය දක්වයි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ නව සංක්‍රමණිකයන් ඔවුන්ගේ වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීම සහ ව්‍යවසායකත්වය තුළින් ව්‍යාපාර, ඔවුන්ගේ වෘත්තිය, කලාව, රාජ්‍ය සේවය සහ ක්‍රීඩාව තුළ නායකයින් බවට පත්ව ඇත.

අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ අන් අයට ඉවසීම

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, පුද්ගලයන් අන්‍යයන්ගේ නිදහසට සහ අභිමානයට මෙන්ම ඔවුන්ගේ මතයන්ට සහ තේරීම්වලට ගරු කළ යුතුය. වෙනත් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩකාරී වීම නීතියට පටහැනි ය. වාචික හා ශාරීරික අපයෝජනය ඇතුළු ඕනෑම ආකාරයක ප්‍රචණ්ඩත්වයක් නීති විරෝධී ය. ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සාමකාමී එකඟ නොවීම් සහ සියල්ලටම වඩා ආරක්ෂිතව සිටීමට සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් හා බිය ගැන්වීම්වලින් නිදහස් වීමට ඇති අයිතිය විශ්වාස කරති. ඕස්ට්‍රේලියාවේ, ලිංගික එකඟතාවයේ වයස සම්බන්ධයෙන් ඉතා දැඩි නීති ඇත, එය ඔබ පදිංචිව සිටින ප්‍රාන්තය හෝ බලප්‍රදේශය අනුව 16 හෝ 17 වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ඕස්ට්‍රේලියාවේ, වයස අවුරුදු 20 ක පිරිමියෙකුට වයස අවුරුදු 14 ක ගැහැණු ළමයෙකු සමඟ ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්විය නොහැක, මන්ද එය සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රාන්තවල සහ බලප්‍රදේශවල නීතියට පටහැනි බැවිනි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, පොලීසියේ නීත්‍යානුකූල ක්‍රියාවන්ට සහාය දිය යුතුය. ඔබ පොලීසියෙන් නීත්‍යානුකූල ඉල්ලීමකට අවනත විය යුතුය, මන්ද සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානුවන් නීතිය පිළිපැදීමට කැපවී සිටින බැවිනි.

ඕස්ට්‍රේලියාව අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ ඉවසීමේ මූලධර්ම අගය කරයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ අන් අයට සවන් දීම සහ ඔවුන්ගේ අදහස් හා මතයන්ට ගරු කිරීමයි, ඒවා ඔබේ මතයන්ට වඩා වෙනස් වුවද. මිනිසුන් එකඟ නොවන බව සොයා ගන්නා විට එකිනෙකාට ඉවසිය යුතුය.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ වර්ගවාදයට තැනක් නැත. මෙයට අන්තර්ජාලයේ හෝ වෙනත් ප්‍රකාශනවල වාර්ගික වශයෙන් අහිතකර තොරතුරු නිර්මාණය කිරීම හෝ බෙදා හැරීම සහ පොදු ස්ථානයක හෝ ක්‍රීඩා ඉසව්වකදී වාර්ගික වශයෙන් අපහාසාත්මක අදහස් දැක්වීම ඇතුළත් වේ.

දායකත්වයක් ලබා දීම

පුරවැසිභාවය ඔබට අපේ ජාතියේ ජීවිතයට සහ ප්‍රජාවට පූර්ණ ලෙස සහභාගී වීමට අවස්ථාව ලබා දෙයි. එයින් අදහස් වන්නේ ඔබ ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියෙකු ලෙස ඔබේ වගකීම් ඉටු කිරීමට සූදානම් බවයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජීවත් වන සියලු දෙනා අපගේ සමාජයට සහභාගී වී අපගේ ප්‍රජාවට දායකත්වයක් ලබා දෙනු ඇතැයි ඕස්ට්‍රේලියානුවන් අපේක්ෂා කරති. තමන්ට හැකි විට තමන් සහ තම පවුල් නඩත්තු කිරීමට උත්සාහ කිරීම සැමගේ වගකීමකි.

අවශ්‍යතා ඇති අය සඳහා අනුකම්පාව

ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ‘මේට්ෂිප්’ (mateship - මිත්‍රත්වය/සහෘදත්වය) අගය කරති. අපි අවශ්‍යතා ඇති අවස්ථාවලදී එකිනෙකාට උදව් කරමු. උදාහරණයක් ලෙස, මෙයින් අදහස් විය හැක්කේ වයස්ගත අසල්වැසියෙකුට ආහාර වේලක් ගෙන යාම, මිතුරෙකු වෛද්‍ය හමුවකට ගෙන යාම, හෝ රෝගී, දුර්වල හෝ තනිකමෙන් පෙළෙන කෙනෙකු බැලීමට යාමයි. මෙම මිත්‍රත්වයේ ආත්මය තුළ, ඕස්ට්‍රේලියාවට ප්‍රජා සේවයේ සහ ස්වේච්ඡා සේවයේ ශක්තිමත් සම්ප්‍රදායක් ඇත – එකිනෙකා ගැන සොයා බැලීම සහ ප්‍රජාව ශක්තිමත් කිරීම. ස්වේච්ඡා සේවය යනු දැනුම බෙදා ගැනීමට, නව කුසලතා ඉගෙන ගැනීමට සහ ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රජාවට ඔබේ ඒකාබද්ධ වීම සහ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ හැඟීම වැඩි කිරීමට කදිම අවස්ථාවකි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඔබට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වීමට බොහෝ අවස්ථා තිබේ.

ජාතික භාෂාව ලෙස ඉංග්‍රීසි

ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජය ඉංග්‍රීසි භාෂාව ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික භාෂාව ලෙසත්, සමාජයේ වැදගත් ඒකාබද්ධ කිරීමේ අංගයක් ලෙසත් අගය කරයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජීවත් වන මිනිසුන් ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගැනීමට උත්සාහ කළ යුතුය. ඉංග්‍රීසි කතා කිරීමට ඉගෙන ගැනීම වැදගත් වේ, මන්ද එය අධ්‍යාපනයක්, රැකියාවක් ලබා ගැනීමට සහ ප්‍රජාවට වඩා හොඳින් ඒකාබද්ධ වීමට උපකාරී වේ. එය ආර්ථික සහභාගීත්වයට සහ සමාජ συνοχή සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසිභාවය සඳහා ඉල්ලුම්කරුවන් ඉංග්‍රීසි භාෂාව ඔවුන්ගේ මව් භාෂාව නොවේ නම්, එය ඉගෙන ගැනීමට සාධාරණ උත්සාහයක් දැරීමට භාර ගත යුතුය.

අපගේ සමාජය ආරක්ෂිතව තබා ගැනීමට උදව් කිරීම

ඕස්ට්‍රේලියාවේ, ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජය ආරක්ෂා කිරීමට උදව් කිරීමේ වගකීම් අප එක් එක් කෙනා සතුය. උදාහරණයක් ලෙස, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිටින පුද්ගලයින් තම මිතුරා හෝ අසල්වැසියා බරපතල අපරාධයක් කිරීමට සැලසුම් කරන බවට සැක කරන්නේ නම්, ඔවුන් හැකි ඉක්මනින් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ බලධාරීන්ට මෙය වාර්තා කළ යුතුය. මේ ආකාරයෙන්, අපගේ ප්‍රජාවේ ආරක්ෂාව ආරක්ෂා කිරීමට අපට උදව් කළ හැකිය. ඒ හා සමානව, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිටින පුද්ගලයෙකු දරුවෙකු අපයෝජනයට ලක්වන බව දුටුවහොත් හෝ ඒ පිළිබඳව දැනුමක් ඇත්නම්, ඔවුන් විමර්ශනය කිරීම සඳහා පොලීසියට මෙය වාර්තා කළ යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ සබැඳි අපයෝජනය පිළි නොගනී. මෙය සමහර විට සයිබර් අපයෝජනය ලෙස හැඳින්වේ. නිදසුන් ලෙස කැමැත්තකින් තොරව ලිංගික ඡායාරූප හෝ වීඩියෝ සබැඳිව බෙදා හැරීම, පුද්ගලයෙකු සබැඳිව ලුහුබැඳීම, හෝ පුද්ගලයෙකු ගැන සබැඳිව වාර්ගික වශයෙන් අපහාසාත්මක අදහස් දැක්වීම ඇතුළත් වේ. ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ සයිබර් අපයෝජන ආකාර නීති විරෝධී ය.

ඕස්ට්‍රේලියාවට පක්ෂපාතීත්වය

පුරවැසිභාවය පිළිබඳ ප්‍රතිඥාවේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් ඕස්ට්‍රේලියාවට සහ එහි ජනතාවට තම පක්ෂපාතීත්වය ප්‍රතිඥා දෙයි. එම රටවල නීති ඉඩ දෙන්නේ නම් ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්ට වෙනත් රටක හෝ රටවල පුරවැසිභාවය ද දැරිය හැකිය. මෙය ද්විත්ව හෝ බහු පුරවැසිභාවය ලෙස හැඳින්වේ. කෙසේ වෙතත්, පුද්ගලයෙකු වෙනත් රටක පුරවැසියෙකු වුවද, ඕස්ට්‍රේලියාව තුළ සිටින ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියෙකු සෑම විටම සියලුම ඕස්ට්‍රේලියානු නීති පිළිපැදිය යුතුය. සමහර ඕස්ට්‍රේලියානු නීති විදේශයන්හි සිටින විට පවා ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන් විසින් පිළිපැදිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස, ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ට වයස අවුරුදු 16 ට අඩු දරුවෙකු සමඟ, මෙහි හෝ විදේශයන්හි, ඕනෑම ලිංගික ක්‍රියාකාරකමක නිරත වීම නීති විරෝධී ය. ඕස්ට්‍රේලියානු සමාජය පදනම් වී ඇත්තේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ අවශ්‍යතා සහ ආරක්ෂාවට වල කැපීම නොකිරීමට අපගේ හවුල් බැඳීම් මතය. උදාහරණයක් ලෙස, නිල රජයේ රහස් බෙදා හැරීම සඳහා සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා කිරීම ඕස්ට්‍රේලියාවේ අවශ්‍යතාවලට වල කැපීමකි. ඒ හා සමානව, ජනවාර්ගික ප්‍රජාවක් කෙරෙහි අවිශ්වාසය සහ බිය ප්‍රවර්ධනය කිරීම ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රජා සබඳතාවලට හානි කරයි.

අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන සහ හවුල් ඕස්ට්‍රේලියානු වටිනාකම් අපගේ සාමකාමී සහ ස්ථාවර සමාජය නිර්මාණය කර ඇත.

බෙදා ගැනීමට අපට පොහොසත් හා අද්විතීය සංස්කෘතියක් ඇත. ඕස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියෙකු ලෙස, ඔබ අපේ ජාතියේ කතාවේ කොටසක් බවට පත් වන අතර අපගේ අනාගතයට දායක වනු ඇත. ඕස්ට්‍රේලියාව ඔබව සාදරයෙන් පිළිගනී. පුරවැසිභාවය අපගේ පොදු බැඳීමයි.